Laat zien wat je hebt meegemaakt
Burgerschap × Kunst × Maatschappij
Jullie leerlingen gaan de school uit: op maatschappelijke stage, op werkbezoek bij een organisatie in de buurt, of mee met een project dat de school zelf al draait. Wij zorgen dat ze daar iets van maken. Geen verslag en geen invulformulier, maar een podcast, een rap, een korte documentaire, een fotodrieluik of een gedrukte poster.
Zes kunstvormen, drie projectvormen en altijd een presentatie waar de hele school langs kan lopen. Wat leerlingen buiten meemaken, komt zichtbaar terug in de school.
Kunst als verwerking van wat leerlingen buiten meemaken
Veel scholen hebben de maatschappelijke kant van burgerschap al goed geregeld. Er is een maatschappelijke stage, er wordt een verzorgingshuis bezocht, een voedselbank, een buurtcentrum, een dierenasiel of een dagbesteding. Wat daarna vaak blijft liggen, is de verwerking. Die eindigt regelmatig in een verslag dat niemand meer leest.
Daar zetten wij iets anders neer. De leerlingen nemen van hun bezoek materiaal mee: geluid, beeld, citaten, details. Van dat materiaal maken ze in een dag een eindproduct dat af is en dat getoond wordt. De opdracht is steeds dezelfde: laat zien wat er op die plek gebeurt en wie het doet. De kantinemedewerker in het verzorgingstehuis, de bewoners die daar eten, of de kantine zelf.
De reflectie zit daarmee in het werk. Wat leerlingen vooraf dachten en wat ze daarna zagen, is precies het materiaal waar hun product over gaat. Er hoeft geen evaluatieformulier meer overheen.
De drie onderdelen van het project
Een compleet project bestaat uit voorbereiden, ophalen en maken. Die drie hoeven niet allemaal door ons gedaan te worden en ook niet allemaal in dezelfde week te vallen. Sommige scholen hebben het bezoek al gehad en willen alleen het maken, andere willen juist de aftrap. Wat wij doen en wat de school doet, bepalen we samen.
Voorbereiden
Leerlingen maken kennis met hun kunstvorm en oefenen hoe je contact maakt met mensen die je niet kent. Ze bedenken hun vragen en weten precies wat ze moeten verzamelen.
Elke leerling krijgt een spiekbriefje mee: voorkant algemeen, achterkant de verzamellijst van de eigen kunstvorm.
KleinkunstigOp pad
De leerlingen gaan naar de organisatie of naar hun stageplek. Ze interviewen, fotograferen, filmen en nemen geluid op. Ze verzamelen meer dan ze nodig hebben, want wat je niet meeneemt kun je later niet maken.
Dit deel organiseert de school zelf, met de contacten die er vaak al liggen.
De schoolMaken en tonen
Met het meegebrachte materiaal maken de leerlingen hun eindproduct af. Aan het eind van de dag wordt elk lokaal ingericht als presentatieruimte van die kunstvorm, inclusief het proceswerk.
Het publiek loopt langs de lokalen. Medeleerlingen, ouders, en bij voorkeur ook de organisaties waar de leerlingen zijn geweest.
KleinkunstigDrie projectvormen om uit te kiezen
Scholen zitten verschillend in dit project. De ene school wil vooral een sterke aftrap en regelt de rest zelf. De andere heeft het bezoek al achter de rug en zoekt iemand die er iets van maakt. En sommige scholen willen de hele lijn uit handen geven. Hieronder de drie vormen die we het meest draaien.
Zie ze als drie voorbeelden, niet als drie pakketten. Ze laten zien hoe de bouwstenen te combineren zijn. Hoe jullie versie eruitziet, bepalen we samen.
Startdag
Één dag, vóór het werkbezoek
Voor scholen die het bezoek en de afronding zelf in de hand willen houden en van ons de aftrap en de voorbereiding vragen. Leerlingen gaan na deze dag direct op pad.
Kleinkunstig verzorgt- Theaterworkshop rond sociale vaardigheden: contact maken en gesprekken voeren
- Kennismaking met de gekozen kunstvorm
- De volledige voorbereiding van het werkbezoek
- Overdracht aan de docenten aan het eind van de dag
- Het werkbezoek of de stage
- Het afmaken van de eindproducten
- De presentatiedag
Maakdag
Één dag, ná het werkbezoek
Voor scholen waar de leerlingen al op bezoek zijn geweest, bijvoorbeeld tijdens de maatschappelijke stage. Wij komen het materiaal omzetten in een eindproduct en zetten de presentatie klaar.
Kleinkunstig verzorgt- Een volledige maakdag in de gekozen kunstvorm
- Een proeverij van 75 minuten in een andere kunstvorm
- Een feedbackmoment halverwege de dag
- Het inrichten en testen van elk presentatielokaal
- Het werkbezoek vooraf, inclusief voorbereiding
- De presentatiedag
Burgerschapsweek
Twee dagen Kleinkunstig, bezoek ertussenin
De volledige lijn. Wij zitten aan het begin en aan het eind, het werkbezoek zit ertussen. Leerlingen ervaren het project als één doorlopend geheel en het niveau van de eindproducten ligt hier het hoogst.
Kleinkunstig verzorgt- Dag 1: theaterworkshop en voorbereiding op het bezoek
- Afsluitende dag: de volledige maakdag
- Verdiepingsopdrachten voor groepen die sneller klaar zijn
- Het inrichten en testen van elk presentatielokaal
- De werkbezoeken tussen beide dagen in
- De presentatiedag
Dit zijn voorbeelden. Jullie versie maken we samen.
Geen school is hetzelfde en geen jaarplanning is hetzelfde. Alles aan dit project is te verschuiven, zolang voorbereiden, ophalen en maken alle drie een plek krijgen.
- Andere schaal. Van één klas tot een compleet leerjaar, met evenveel kunstvormen naast elkaar als er lokalen zijn.
- Ander thema. Zorg, eenzaamheid, duurzaamheid, armoede, de wijk. Het thema van de school is leidend, wij passen de opdrachten daarop aan.
- Andere kunstvormen. Kies er twee, kies er zes, of vraag naar iets wat hieronder niet staat. Ons aanbod is een stuk breder dan deze zes.
- Andere verdeling. Wij doen alleen de voorbereiding, alleen de maakdag, of allebei. En als jullie de theaterworkshop niet nodig hebben, laten we die weg.
- Andere lengte. Een dagdeel, een dag, twee dagen of een week met een presentatieavond aan het eind.
Een van onze adviseurs komt graag langs om te kijken wat er al ligt en wat daar het beste op past.
Zes kunstvormen, zes manieren om het te tonen
De school verdeelt de leerlingen vooraf in groepjes van vier tot zes. Elk groepje werkt in één kunstvorm en maakt daarin één eindproduct. Reken op circa 22 leerlingen per workshop, met een eigen workshopdocent en alle materialen van ons.
Welke kunstvormen jullie inzetten, kiezen jullie zelf. Twee naast elkaar kan, zes ook.
Podcast
Geluid geeft iemand letterlijk een stem: de aarzeling, de trots, het accent, de lach halverwege een zin. En het maakt een plek voelbaar zonder dat er iemand herkenbaar in beeld komt. Op plekken waar niet gefotografeerd mag worden, is dit de vorm die alsnog dichtbij komt.
Rap
Rap geeft van oudsher een stem aan verhalen die anders onverteld blijven. Leerlingen maken met hun tekst zichtbaar waarom hun bezoekplek ertoe doet. Niet met grote woorden, maar met details: de koffieautomaat die al zeventien jaar hetzelfde geluid maakt zegt meer dan welke slogan ook.
Film en vloggen
Met film stuur je een kijker het sterkst: wat je in beeld brengt bestaat, wat je weglaat niet. Leerlingen zetten daarmee iemand in de spotlight en ontdekken ondertussen hoe sturend beeld is. Dezelfde beelden met andere muziek eronder vertellen een ander verhaal.
Portretfotografie
De vorm bij uitstek om iemand echt in beeld te brengen. Maar een portret is nooit alleen de persoon, het is ook de keuze van de fotograaf. Daarom hangt het contactblad ernaast: dat maakt zichtbaar dat er gekozen is, en dus dat een portret altijd een standpunt is.
Superimpose fotografie
Twee werkelijkheden over elkaar heen, zodat er een beeld ontstaat dat niet kán bestaan. Juist daardoor blijft een kijker even staan. De reeks van drie toont wat we dachten, wat we zagen en wat we meenemen. Die drie beelden naast elkaar zíjn de reflectie.
Poster in zeefdruk
De meest publieke van alle kunstvormen, en daarmee de meest maatschappelijke. Een poster moet opvallen, een publiek vangen en soms tot iets aanzetten. Door leerlingen te laten bepalen waar hun poster zou hangen en voor wie, wordt de vraag wie is mijn publiek heel concreet.
Twee onderdelen die het verschil maken
De theaterworkshop vooraf
Een werkbezoek staat of valt bij het contact dat leerlingen weten te maken. In deze workshop van 90 minuten werken ze aan precies die sociale vaardigheden: een gesprek openen met iemand die je niet kent, luisteren, doorvragen en jezelf presenteren. Theater is daarvoor het middel: je oefent het door het te doen, niet door erover te praten.
- Contact maken met een onbekende, en wat je doet als het even stroef loopt
- Een gesprek voeren: open vragen stellen, samenvatten en doorvragen
- Een gespeelde scène waarin het bezoek al één keer is doorleefd
Deze workshop hoort bij de Startdag en bij dag 1 van de Burgerschapsweek. Is het bezoek al geweest, dan vervalt hij.
De presentatie in de school
Elk lokaal waarin gewerkt is, wordt de presentatieruimte van die kunstvorm. Het publiek loopt langs de lokalen en ziet niet alleen het eindwerk, maar ook hoe het tot stand kwam.
- Films en videoclips doorlopend op het digibord, geluid getest
- Podcasts via koptelefoons, met per luisterplek titel en makers
- Posters aan de muur, proefdrukken en sjablonen op tafel, flyers om mee te nemen
- Drieluiken en superimposebeelden geprint, met contactbladen en bronbeelden ernaast
Wij laten het lokaal achter zoals het op de presentatiedag moet staan, getest en werkend.
Waar de burgerschapsopdracht in zit
Burgerschap zit in dit project in het onderzoek zelf, niet in een opdracht die er bovenop wordt gelegd. Hieronder waar dat concreet in zit, zodat de school het kan verantwoorden.
Participatie en samenleving
Leerlingen kijken van dichtbij naar wat een maatschappelijke organisatie doet en voor wie. Ze onderzoeken wat er zou wegvallen als die organisatie er niet was.
Identiteit en de ander
Ze leggen hun eigen aannames vast vóór het bezoek en toetsen die daarna. Het verschil tussen wat ik dacht en wat ik zag is het onderwerp van het werk.
Basiswaarden
Toestemming vragen, een nee accepteren en iemand recht doen in beeld of geluid. Dit wordt geoefend in de theaterworkshop en toegepast tijdens het bezoek.
Mediawijsheid
Leerlingen ervaren zelf hoe je met beeld, geluid en tekst stuurt wat een kijker denkt. Meerdere kunstvormen hebben hier een expliciete opdracht voor.
De precieze formulering stemmen we af met de school. Scholen verantwoorden burgerschap op verschillende manieren en de kerndoelen zijn in beweging.
Wie regelt wat
Kort gezegd: wij zorgen dat de inhoud klaarstaat en goed oogt, de school zorgt dat het lokaal en de techniek op orde zijn en neemt het daarna over.
Kleinkunstig brengt mee
- Een workshopdocent per kunstvorm en een coördinator voor de dag
- Een compleet draaiboek met programma, rondestructuur en wisselschema
- iPads met de juiste opname- en montage-apps, geïnstalleerd en getest
- Alle vakmaterialen: van dictafoons en statieven tot zeefdrukramen, inkt en klemlampen
- Een leerlingenhandout per kunstvorm met de complete verzamellijst
De school regelt
- De groepsindeling en de keuze van de kunstvorm per groepje, vóór de projectdag
- Het contact met de organisaties en de afspraken over wat er wel en niet mag
- De begeleiding tijdens het werkbezoek
- Lokalen, digiborden, printen en koptelefoons
- De presentatiedag zelf
Liever binnen de school beginnen?
Niet elke school kan of wil met leerlingen naar buiten. Op onze pagina over burgerschap in de klas staan de dagprojecten, voorstellingen en losse workshops waarmee je de maatschappij juist het klaslokaal in haalt, allemaal gekoppeld aan de nieuwe kerndoelen burgerschap.
Naar burgerschap in de klasBenieuwd hoe dit op jullie school past?
Vertel ons wat er al ligt: een maatschappelijke stage, een vaste bezoekweek, een themaweek of alleen het idee. Wij denken mee over de vorm, de kunstvormen en de planning, en leveren een draaiboek waar de school mee vooruit kan.